Beste Ed en Peter,

Mijn partner (en echtgenote) en ik geven al heel lang bridgeles. Aan de starters en als die een jaartje bij ons op de club gebridged hebben, krijgen ze een vervolgcursus met azenvragen, controlebiedingen enz.
Ook de regel van 11 leg ik uit. Geen probleem, tot één van de cursisten vroeg hoe ik aan het getal 11 kwam? Ik heb geen idee; jullie wel natuurlijk.
Is uitkomen met de vierde van boven eigenlijk wel zo handig? De vijand kent die regel toch ook? Alvast bedankt voor je antwoord(en)

Cees Glorius

Antwoord Ed Hoogenkamp (Zuid)

Beste Cees,

Voor wat betreft het eerste gedeelte van je vraag, verwijs ik graag naar Peter. Die weet dat soort dingen gewoon. Tegen de tijd dat een theorie zo diep uitgewerkt wordt, zit ik allang weer aan de sangria...
Voor wat het tweede gedeelte betreft: het feit dat 'de tegenpartij' meeluistert, geldt voor elke uitwisseling van informatie in het bieden en spelen. Als je een tweekleurenspel aangeeft met een volgbod en uiteindelijk tegenspeler wordt, heb je erge spijt als de leider vervolgens 'met open kaarten' speelt en elke beslissing goed neemt, als gevolg van je bod.
Niet meer volgen met zo'n hand dan? Nee, dan mis je te veel goede contracten (eventueel uitnemers) en verzuim je het bieden voor de tegenpartij lastig te maken (vaak komen ze immers door jouw tussenbieden niet in het goede contract).
Zo zijn er heel veel situaties. De afweging is steeds of de informatie voor jullie nuttiger is dan voor hen.

Specifiek voor de vierde van boven: je weet als partner specifieke dingen. Bijvoorbeeld als je de uitkomstkaart als laagste kunt lezen, dat partner precies een vierkaart heeft. Dat betekent soms dat je weet dat je moet switchen omdat het contract in die kleur niet down gaat. Je wint het dan van mensen die 'kleintje plaatje' spelen omdat die niet weten hoeveel kaarten partner heeft. De leider leest die uitkomstkaart ook en doet er soms zijn voordeel mee... het is niet anders.

Tegen Peter raad ik overigens aan alles zo duidelijk mogelijk te spelen. Jullie weten veel van elkaar en hij snapt er toch allemaal niets van...

Un saludo desde Barcelona

Antwoord Peter van der Linden (Noord)

Beste Jeroen,

Je vraag over de vierde van boven, vind ik een beetje vreemd. Als je die regel behandelt, blijkt toch vanzelf waar dat getal '11' vandaan komt? Kijk maar:

Z/OW		♠	V 6 4 2
		♥	A 10 2
		♦	10 3 2
		♣	V 10 7
♠	H B 9 8 3			♠	A 10 7
♥	8 5 4			♥	V B 9 7 3
♦	H 4			♦	9 8 6
♣	8 4 3			♣	B 6
		♠	2
		♥	H 6
		♦	A V B 7 5
		♣	A H 9 5 2

¹ 3♣ in plaats van 2SA had misschien tot de dichte 5♣/♦ geleid (het is zes op snit), maar daar gaat het nu niet om.

Als west met ♠3 uitkomt, volgens 'kleintje plaatje', legt de leider natuurlijk klein in dummy en 3SA is gemaakt. Oost maakt immers hoe dan ook deze slag (of dat nu met ♠7 of ♠10 is) en als hij de leider ♠V laat maken (door ♠A en schoppen na te spelen), is dat diens negende slag. Speelt oost een andere kleur na, dan snijdt de leider uiteindelijk in ruiten. West maakt ♦H en speelt schoppen na, maar de leider legt weer klein in dummy, waardoor de kleur bij OW blokkeert.
(Het helpt OW ook niet als oost in de tweede slag een kleine schoppen naspeelt voor wests ♠H en west vervolgens een kleine schoppen naspeelt. Zuid realiseert zich dat west niet met 1♠ gevolgd heeft en dus niet ♠AH heeft. De leider legt dus klein in dummy en oosts ♠A valt: contract.)

Een OW-paar dat 'vierde van boven' uitkomt, speelt dit contract vlot down. Dankzij die 'Regel van Elf', die deel uitmaakt van die uitkomstmethode. West start namelijk ♠8, noord legt klein.
De Regel van Elf: trek de uitkomstkaart af van elf en je weet hoeveel kaarten boven die uitkomstkaart dummy, oost en de leider samen hebben. 11 - 8 = 3. Dummy, noord en oost hebben dus samen drie hogere schoppens dan ♠8. Oost ziet ze alledrie: dummy's ♠V en oosts eigen ♠A10. Oost weet dus dat zuid geen hogere schoppen dan ♠8 heeft.
Oost speelt dus ♠7 en weet dat west aan slag blijft met ♠8. West speelt een kleine schoppen (welke maakt nu niet meer uit) na en oost maakt vervolgens ♠10 en ♠A. Weliswaar kunnen OW de laatste twee schoppens nu nog niet maken, maar dat geeft niet. Zuid zal normaliter voor zijn negende slag de ruitensnit nemen. West maakt ♦H: twee down.
(Toegegeven, met open kaarten kan zuid zijn contract nog wel maken, zie je hoe?).

Ik denk dat na het bovenstaande wel duidelijk zal zijn waar die '11' vandaan komt. 

Met Eds antwoord op je vraag of het wel handig is zo'n methode te gebruiken terwijl de tegenpartij meekijkt, ben ik het helemaal eens.
Een van de pijlers onder bridge is full disclosure: de tegenpartij heeft recht op volledige informatie over de bied- en tegenspelafspraken van jou en je partner. Dus alles wat je afspreekt, moet je aan de tegenpartij uitleggen (als die erom vraagt). En dus kunnen de tegenstanders alles wat jij en je partner afspreken in hun voordeel gebruiken. Dat is inherent aan het spel.
Je staat dus altijd voor een dilemma: hebben wij van die afspraak meer voordeel (hij helpt ons bij het tegenspel) of nadeel (hij verklapt het zitsel aan de leider)?
Elke afspraak kent dan ook zijn fanatieke voor- en tegenstanders. En elk van die groepen zal soms gelijk en soms ongelijk hebben — en krijgen!
Merk op dat het niveau van de tegenpartij een rol speelt. Tegen zwakke of weinig ervaren tegenstanders kunnen de tegenspelers ongestraft signaleren, distributie bijvoorbeeld. Zwakke, weinig ervaren leiders letten namelijk niet op de kleintjes van de tegenpartij, ze hebben hun handen vol aan hun eigen speelplan.
Omgekeerd is al te duidelijk signaleren tegen zeer goede leiders gevaarlijk: zulke leiders letten erg goed op!
Om het nog gecompliceerder te maken: als je met je partner afspreekt tegen bepaalde (sterke, dus) tegenstanders spaarzaam distributie te signaleren en tegen andere (zwakke) juist heel nauwkeurig, moet je ook dat weer aan die tegenstanders meedelen! Full disclosure... Dat is wat Ed op zijn eigen, gecompliceerde manier probeert te zeggen in zijn laatste alinea...

Ik ben zelf wel een aanhanger van de vierde van boven. Ik denk dat tegenspelers vaker geholpen worden door de extra informatie dan dat ze te veel informatie weggeven.
Dat een grootheid als Bob Hamman — deze fenomenale Amerikaan speelt inmiddels ruim veertig jaar in de wereldtop — vierde van boven speelt (in elk geval tot een paar jaar geleden, dat weet ik zeker, en vermoedelijk nu nog steeds) is, denk ik, veelzeggend.
Heel veel Amerikaanse topspelers doen het trouwens. Ed niet: hoewel hij tot elf kan tellen (tot dertien lukt niet, zoals vaak gebleken is), vindt hij het te conflicterend met zijn andere bezigheden (terras, sangria).

En hils fra Orkanger

Beste Ed en Peter,

Volgens mij werd de vraag van Cees Glorius niet helemaal begrepen.
Een kleine handreiking over hoe ooit iemand bedacht heeft dat je 11 moet gebruiken en niet 10 of 9. Als je 13 kaarten hebt en je speelt de 2 dan zitten er nog 12 kaarten boven de uitkomstkaart. Speel je de 3 dan zitten er nog 11 kaarten boven Speel je de 4 dan zitten er nog 10 kaarten boven Speel je de 5 dan zitten er nog 9 kaarten boven enz.
Als je die getallen optelt komt er steeds hetzelfde uit: 2+12=14; 3+11=14; 4+10=14; enz. Dat laat zich vertalen in een wiskundige formule: 14 - uitkomst = Aantal kaarten boven de uitkomstkaart.
Omdat de leider er zelf 3 boven de uitkomstkaart heeft, wordt de formule: 14 - 3 - uitkomst = Aantal kaarten boven de uitkomstkaart bij de overige spelers en 14-3 = 11. Ziedaar het magische getal.

Bij 3^e / 5^e uitkomsten werkt dit hetzelfde. Alleen moet je "lezen" of het de 3^e van boven is (14 - 2 = 12 - uitkomst) of het 5e van boven is (14 - 4 = 10 - uitkomst).

Met vriendelijke groet,
Erik Slump