Auteur Jan Feringa komt uit voor de Groninger BC 'De Zeerob' in het tweede team in de Tweede Divisie. Ooit ('een jaar of twintig geleden') heeft hij 'Ruitenboer' gewonnen, zeg maar het Nederlands Kampioenschap voor clubbridgers. Hij schrijft wel eens een stukje in BRIDGE.

In onderstaand artikel behandelt hij, na een inleiding over defensieve coups, een spel met zo'n coup dat hij jaren geleden speelde op de voormalige Groninger BC 't Turfschip. Met zijn toenmalige partner, Francien Barkman, kwam hij extern uit voor De Zeerob en speelde hij op zondagavond viertallen op 't Turfschip. Francien speelt tegenwoordig bij BC Martini.

Lees en laat u inspireren tot het insturen van uw eigen bridgeverhaal. Bridgevaria.nl plaatst de beste verhalen op deze plaats.

Coup Hoge Nood

Jan Feringa

Tot de mooiste en zeldzaamste speelfiguren horen defensieve coups als de Merrimac Coup en de Coup Deschapelles. Zij hebben als kenmerk een slecht bereikbare dummy met een lange kleur, zonder troeven. Het gaat meestal om een sans-atoutcontract of een troefcontract waarin de troeven al weggespeeld zijn.

Bij de Merrimac Coup speelt een verdediger een 'losse' hoge kaart na om een entree bij de lange kleur te verwijderen. (Tijdens de oorlog tussen de USA en Spanje in 1898 offerde de Amerikaanse marine het schip 'Merrimac' op door het te laten zinken in de toegang tot de haven van Santiago de Cuba en sloot zo een daar aanwezige Spaanse vloot op).
Een voorbeeld van deze coup uit 'Bridge the Modern game' van Terence Reese en David Bird:

		♠	8 7
		♥	A 8 5
		♦	H 10 9 6 5 3
		♣	6 5
♠	H 10 6 3			♠	B 9 5
♥	B 4 3			♥	H 10 7 2
♦	A B 2			♦	V 4
♣	10 8 3			♣	9 7 4 2
		♠	A V 4 2
		♥	V 9 6
		♦	8 7
		♣	A H V B

Zuid speelt 3SA en krijgt schoppenstart, via ♠B voor ♠V. Hij speelt ruiten naar ♦10, voor ♦V.

Als oost nu met schoppen zou vervolgen, is dat 'te traag', want zuid neemt en speelt weer ruiten, waarna hij slagen zat heeft (in principe elf) en niet meer dan twee ruitens en twee schoppens verliest.
Omdat oost niet tijdig voldoende slagen kan ontwikkelen om zuid down te spelen, moet hij zich erop richten zuid af te snijden van de te ontwikkelen ruitenslagen. De enige kans is een hoge kaart te offeren: hij speelt ♥H na, een Merrimac Coup. De leider is machteloos:
- Neemt hij ♥H met ♥A, dan is de dummy 'dood': de leider komt niet verder dan acht slagen.
- Duikt de leider, om noords entree te bewaren, dan schakelt oost terug naar schoppen. Hij heeft nu immers een extra slag in de tas en na het ♠9-vervolg zijn er vijf verdedigende slagen.
(Zuid had zijn contract overigens kunnen maken door in de tweede slag ruiten naar ♦H en dan harten naar ♥V te spelen.)

Bij de Coup Deschapelles (genoemd naar de ontdekker, een Franse whistspeler) speel je een 'losse' hoge kaart na, niet om dummy onbereikbaar te maken maar juist om een entree bij partner te forceren.
Een fraai voorbeeld van een Coup Deschapelles komt van de hand van Eric Rodwell tijdens het WK '93 te Chili (halve finale Nederland tegen USA2).

Z/Allen		♠	A 10
		♥	V 5 4
		♦	A 9 8 6 3 2
		♣	A 5
♠	V 7 3			♠	H 6 2
♥	B 10 2			♥	H 9 7 3
♦	B 5			♦	H 10 4
♣	B 9 8 7 2			♣	10 6 4
		♠	B 9 8 5 4
		♥	A 8 6
		♦	V 7
		♣	H V 3

Zo verliep het bieden aan beide tafels.

Aan de ene tafel startte Enri Leufkens met ♣7. Zuid had het tempo en voldoende communicatie om de ruitenkleur te ontwikkelen. Negen slagen, einde oefening.

Marty Bergen vond aan de andere tafel de start van ♥B.
Zuid, Wubbo de Boer, legde klein op tafel en nam met ♥A. Vervolgens liet hij een kleine ruiten naar oost, Eric Rodwell, doorlopen.
Het lijkt nu of Rodwell 'geslacht zat' (Bridgebargoens voor: geen kans hebben): schoppen na kost een slag, klaveren of harten na geeft de leider alle gelegenheid de ruitenkleur te ontwikkelen (harten kost ook nog eens een slag).
Rodwell zag dat anders, hij legde ♠H op tafel.
De Boer was opeens volkomen kansloos: of hij nu dook of nam, wests ♠V werd altijd een entree, waarna OW, die de ruitenkleur nog een keer stopten, nog drie hartenslagen zouden maken.
Verzin het maar eens aan tafel.

Nu stuitte ik laatst met Francien bij 't Turfschip op een verdediging die sterk aan dit soort coups deed denken, maar die ik toch niet echt kon thuisbrengen.

		♠	10
		♥	A H B 10 8 6 3
		♦	A V 9 5 4
		♣	-
♠	8 5 4 2			♠	A V B 7 6
♥	9 2			♥	V 4
♦	H B			♦	7 2
♣	H 8 5 3 2			♣	V 10 6 4
		♠	H 9 3
		♥	7 5
		♦	10 8 6 3
		♣	A B 9 7

Geen biedverloop om schoonheidsprijzen mee te winnen, maar we hadden al drie kwartier in het niet-rokengedeelte vastgezeten en Francien moest bovendien heel erg nodig naar de wc.

Ik nam de klaverenstart, waarop ik noords ♠10 weggooide, met het aas en toen na de succesvolle ruitensnit die kleur ook nog eens 2-2 bleek te zitten én ♥V naar beneden kwam, had ik dertien slagen.

Meneer mopperde wat over de mazzelstart, maar hoe langer ik naar de verdeling keek, des te contracter het leek! Zuid maakt gewoon altijd twaalf rooie slagen, concludeerde ik:
- ruitenstart: snijden, of zelfs ♦A slaan, daarna ♥AH meppen
- schoppenstart: oost maakt ♠A maar is dan ingegooid: óf hij moet een rode snit cadeau doen, óf hij brengt zuid aan slag, die vervolgens zelf op ♦H snijdt en ♥AH mept
- hartenstart: de engste: ♥A, ♥H, ♠10 en de ingooi is daar.

Het ging een beetje tegen mijn gevoel in dat een slem met zulke miezerige kaarten niet down kon maar het leek er toch echt op.

Toen ik die avond naar huis fietste over een pikdonkere Hoornse Dijk, kreeg ik een lekke band. Tijd genoeg om al wandelend nog eens over de spellen van die avond na te denken.
Opeens zag ik het! Meneer had toch gelijk: schoppenstart was dodelijk. Oost neemt met ♠A en speelt ♥V na, het 'cadeau doen van die rode snit' wás helemaal geen cadeau. De leider zit op tafel geplakt. Een echte defensieve coup, ware het niet dat oosts kleine harten ook werkt.
In vergelijking met de eerder genoemde coups valt op dat het een troefcontract betreft in plaats van sans atout en dat de hand met de 'bakkleur' (Bridgebargoens voor: bijkleur waarin de leider veel van zijn benodigde slagen maakt) juist wel entrees heeft.

Om de nevenoplossing van de kleine harten weg te werken, heb ik het spel enigszins gereconstrueerd:

		♠	10
		♥	A H B 8 7 6 5
		♦	A V 9 5 4
		♣	-
♠	8 5 4 2			♠	A V B 7 6
♥	9			♥	V 4 3 2
♦	H B			♦	7 2
♣	H 8 6 5 3 2			♣	V 10
		♠	H 9 3
		♥	10
		♦	10 8 6 3
		♣	A B 9 7 4

Een mooie coup, die hard om een naam verlegen zit. Ik stel voor Coup Hoge Nood, naar de ontstaansgeschiedenis van het contract. Weten we gelijk wat voor mooie dingen we allemaal moeten missen als Francien ooit nog eens met roken stopt.

Naschrift JF: Bovenstaand verhaal stamt van een paar jaar geleden. Inmiddels rookt ze inderdaad niet meer!